Δημοτικά Σφαγεία Κυθήρων

Το έργο που μεγάλωνε στα δελτία Τύπου

Από την πρώτη μελέτη του 2016 και την προεκλογική «τελική ευθεία» του 2023, στη χρηματοδότηση των 2.728.000 ευρώ και στην προγραμματική σύμβαση που ακόμη αναζητείται

Του Ζαχαρία Σουρή

Δημοτικός Σύμβουλος Κυθήρων και Αντικυθήρων – Επικεφαλής της παράταξης «Όλοι Μαζί, Κύθηρα – Αντικύθηρα» – Αντιπρόεδρος Δημοτικής Επιτροπής – Εκπρόσωπος Δημοτικής Κοινότητας Καραβά.

20 Σεπτεμβρίου 2026

Αν τα δημόσια έργα ολοκληρώνονταν με δελτία Τύπου, τα Δημοτικά Σφαγεία Κυθήρων θα λειτουργούσαν εδώ και χρόνια.

Θα είχαν ήδη κατασκευαστεί οι δύο γραμμές σφαγής, οι ψυκτικοί θάλαμοι, οι χώροι επεξεργασίας, ο βιολογικός καθαρισμός και το εκθετήριο τοπικών προϊόντων. Οι κτηνοτρόφοι μας θα είχαν απαλλαγεί από ένα χρόνιο πρόβλημα και η Κυθηραϊκή κτηνοτροφία θα διέθετε την υποδομή που χρειάζεται για να αναπτυχθεί.

Στην πραγματικότητα, τον Σεπτέμβριο του 2026 δεν έχει ανακοινωθεί δημοπράτηση, δεν υπάρχει ανάδοχος και δεν έχει δημιουργηθεί εργοτάξιο. Σύμφωνα με όσα έχουν μέχρι σήμερα δημοσιοποιηθεί, δεν έχει ακόμη υπογραφεί ούτε η προγραμματική σύμβαση που απαιτείται για να περάσει το έργο στο επόμενο στάδιο.

Υπάρχουν ολοκληρωμένες μελέτες, άδεια εγκατάστασης και εγκεκριμένη χρηματοδότηση 2.728.000 ευρώ. Υπάρχει όμως και μια δεκαετία ανακοινώσεων, κατά την οποία κάθε διοικητικό βήμα προβλήθηκε ως μεγάλη κατάκτηση και κάθε επόμενο στάδιο εμφανίστηκε ως επικείμενο. Αυτή είναι η ουσία της υπόθεσης: η απόσταση ανάμεσα στην εικόνα που καλλιεργήθηκε και στο έργο που ακόμη δεν άρχισε.

Η επίσημη διαδρομή ξεκινά στις 13 Οκτωβρίου 2016, όταν ο Δήμος ανακοίνωσε την ανάθεση μελέτης σκοπιμότητας και βιωσιμότητας. Ήταν το αρχικό διερευνητικό στάδιο: να καταγραφεί το ζωικό κεφάλαιο, να εξεταστεί η βιωσιμότητα της μονάδας και να προσδιοριστούν τα βασικά χαρακτηριστικά της. Μετά θα έπρεπε να ακολουθήσουν οι πλήρεις τεχνικές μελέτες και η αναζήτηση χρηματοδότησης για την κατασκευή.

Τον Απρίλιο του 2017 πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τους κτηνοτρόφους για τη συγκέντρωση των αναγκαίων στοιχείων. Τον Ιούνιο του 2018 ανακοινώθηκε ότι η μελέτη σκοπιμότητας είχε ολοκληρωθεί, αλλά αναζητούνταν χρήματα για τις πλήρεις μελέτες. Τον Φεβρουάριο του 2019, μετά από συνάντηση του δημάρχου με τον τότε υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, η ενημέρωση ήταν ότι είχε ολοκληρωθεί η καταγραφή, είχε επιλεγεί χώρος και υπήρχε κυβερνητική πρόθεση υποστήριξης της επόμενης μελετητικής φάσης.

Μέχρι τότε είχαν περάσει περίπου δυόμισι χρόνια. Το έργο διέθετε μελέτη σκοπιμότητας και πολιτικές διαβεβαιώσεις, όχι τεχνικές μελέτες κατασκευής και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Τον Δεκέμβριο του 2019 ο Δήμος επανέλαβε ότι προσδοκούσε χρηματοδότηση για τις πλήρεις μελέτες. Το πρώτο στάδιο είχε ολοκληρωθεί, αλλά η κατασκευή παρέμενε ακόμη μακρινή.

Η επόμενη ουσιαστική εξέλιξη ήρθε στις 25 Μαΐου 2021. Υπογράφηκε σύμβαση 40.000 ευρώ για την περιβαλλοντική αδειοδότηση και την κατάρτιση πλήρους φακέλου μελέτης – κατασκευής. Η επίσημη ανακοίνωση υποστήριζε ότι το έργο έμπαινε, για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν τριάντα χρόνια, σε «ουσιαστική διαδικασία υλοποίησης». Επρόκειτο, ωστόσο, για σύμβαση ωρίμανσης και όχι για σύμβαση κατασκευής.

Το 2022 παρουσιάστηκαν σε διαβούλευση τα στοιχεία της μελέτης και τα τεύχη δημοπράτησης. Στο τέλος του ίδιου έτους ανακοινώθηκε ότι οι μελέτες είχαν ολοκληρωθεί. Στις 29 Ιουνίου 2023 εκδόθηκε από την Περιφέρεια Αττικής η άδεια εγκατάστασης για τη θέση «Πηλοί» των Φρατσίων. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει δύο γραμμές σφαγής, στάβλο αναμονής, χώρους επεξεργασίας, ψυκτικούς θαλάμους, διοικητικές εγκαταστάσεις, αυτόνομο βιολογικό καθαρισμό και δυνατότητα εκθετηρίου – πωλητηρίου.

Τέσσερις ημέρες μετά, στις 3 Ιουλίου 2023, δημοσιεύθηκε το πιο χαρακτηριστικό δελτίο Τύπου της υπόθεσης, με τίτλο «Στην τελική ευθεία το έργο των Σφαγείων στα Κύθηρα». Η Δημοτική Αρχή δήλωνε «δικαιωμένη», καθώς ένας ακόμη «μεγάλος οραματικός της στόχος» έμπαινε σε τροχιά υλοποίησης.

Στο τέλος της ίδιας ανακοίνωσης υπήρχε όμως η πληροφορία που αποκάλυπτε το πραγματικό στάδιο, η χρηματοδότηση των 3.000.000 ευρώ θα αποτελούσε ένα από τα πρώτα αιτήματα του δημάρχου προς τη νέα κυβέρνηση. Το έργο είχε αδειοδοτηθεί, αλλά δεν είχε χρηματοδοτηθεί. Η αποκαλούμενη «τελική ευθεία» δεν οδηγούσε σε διαγωνισμό, οδηγούσε σε νέο αίτημα για χρήματα.

Η χρονική συγκυρία έχει πολιτική σημασία. Η ανακοίνωση εκδόθηκε τρεις μήνες πριν από τις δημοτικές εκλογές της 8ης Οκτωβρίου 2023. Κατά την προεκλογική περίοδο τα Δημοτικά Σφαγεία παρουσιάστηκαν ως επίτευγμα της απερχόμενης Δημοτικής Αρχής και χρησιμοποιήθηκαν ως επιχείρημα εναντίον της παράταξής μας.

Στις 10 Σεπτεμβρίου 2023 η «Καινούργια Μέρα», επιτιθέμενη στο πρόγραμμα και στις προτάσεις μας, ανέφερε ότι η Δημοτική Αρχή «ολοκλήρωσε και αδειοδότησε πλήρως τις μελέτες» και «αναμένει τη χρηματοδότηση του έργου με ποσόν 3.000.000€». Η ίδια η φράση επιβεβαίωνε ότι, λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές, η κατασκευή δεν είχε ακόμη χρηματοδοτηθεί.

Στις 5 Οκτωβρίου, τρεις ημέρες πριν από τις κάλπες, η ίδια παράταξη ισχυρίστηκε ότι εμείς θα ακυρώναμε «έργα και προσπάθειες ετών, όπως π.χ. το Σφαγείο». Ένα έργο χωρίς χρηματοδότηση, προγραμματική σύμβαση ή διαγωνισμό είχε ήδη μετατραπεί σε προεκλογικό κεκτημένο που υποτίθεται ότι απειλούνταν από την αντιπολίτευση.

Η πραγματική διοικητική κατάσταση αποτυπώθηκε καθαρότερα μετά τις εκλογές. Στις 28 Νοεμβρίου 2023 ο δήμαρχος παρέδωσε στον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης την ολοκληρωμένη και αδειοδοτημένη μελέτη και ζήτησε χρηματοδότηση τριών εκατομμυρίων ευρώ. Το αίτημα ήταν αναγκαίο. Ταυτόχρονα επιβεβαίωνε ότι, όταν το έργο χρησιμοποιήθηκε προεκλογικά, τα χρήματα για την κατασκευή του δεν είχαν ακόμη εξασφαλιστεί.

Η χρηματοδοτική ένταξη ήρθε στις 18 Δεκεμβρίου 2024. Η Περιφέρεια Αττικής ενέταξε την «Κατασκευή Δημοτικών Σφαγείων στον Δήμο Κυθήρων» στο Πρόγραμμα Εκτελεστέων Έργων, με προϋπολογισμό 2.728.000 ευρώ από το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Ο Δήμος ανακοίνωσε τότε ότι το αίτημα της τοπικής κοινωνίας «πλέον ικανοποιείται».

Η ένταξη ήταν θετική και ουσιαστική εξέλιξη. Δεν ήταν, όμως, έναρξη κατασκευής. Απέμεναν ο οριστικός καθορισμός του φορέα υλοποίησης, η προγραμματική σύμβαση, η δημοπράτηση, ο έλεγχος του διαγωνισμού, η ανάδειξη αναδόχου και η υπογραφή σύμβασης κατασκευής.

Στις 10 Φεβρουαρίου 2025 ο Δήμος ανακοίνωσε ότι, με απόφαση της Περιφέρειας, φορέας υλοποίησης των νέων έργων θα ήταν η «Νέα Μητροπολιτική Αττική». Εννέα μήνες αργότερα, στις 17 Νοεμβρίου 2025, ο δήμαρχος ζητούσε να υπογραφούν «το συντομότερο» οι προγραμματικές συμβάσεις για τα Σφαγεία και τα άλλα ενταγμένα έργα. Σχεδόν έναν χρόνο μετά τη χρηματοδοτική ένταξη, η σύμβαση που θα άνοιγε τον δρόμο προς τη δημοπράτηση παρέμενε σε εκκρεμότητα.

Την 1η Ιανουαρίου 2026 ο δήμαρχος δήλωσε ότι οι συμβάσεις θα υπογράφονταν με τον περιφερειάρχη «στους επόμενους μήνες» και ότι στη συνέχεια τα έργα θα δημοπρατούνταν από τον Δήμο. Δημιουργήθηκε έτσι ένα ακόμη ερώτημα: τον Φεβρουάριο του 2025 είχε ανακοινωθεί ως φορέας υλοποίησης η «Νέα Μητροπολιτική Αττική», ενώ τον Ιανουάριο του 2026 γινόταν λόγος για δημοπράτηση από τον Δήμο. Δεν εξηγήθηκε δημόσια αν ο σχεδιασμός άλλαξε, με ποια απόφαση και για ποιο λόγο.

Στις 19 Ιανουαρίου 2026 επαναλήφθηκε ότι «αναμένεται η υπογραφή» των προγραμματικών συμβάσεων. Τα Σφαγεία περιλήφθηκαν και στον σχεδιασμό της Περιφέρειας για το 2026 με προϋπολογισμό 2.728.000 ευρώ. Το έργο, συνεπώς, δεν έχει αφαιρεθεί από τον περιφερειακό σχεδιασμό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει περάσει στην εκτέλεση.

Φτάνουμε έτσι στον Σεπτέμβριο του 2026. Έχουν συμπληρωθεί σχεδόν δέκα χρόνια από την πρώτη ανάθεση, περισσότερα από τρία χρόνια από την ανακοίνωση της «τελικής ευθείας» και είκοσι ένας μήνες από την ανακοίνωση της χρηματοδότησης. Μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί υπογεγραμμένη προγραμματική σύμβαση, δεν έχει ανακοινωθεί διαγωνισμός και δεν υπάρχει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα κατασκευής.

Η τεκμηριωμένη κριτική δεν χρειάζεται να ακυρώσει όσα πράγματι έγιναν. Η μελέτη σκοπιμότητας, η καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου, η εξασφάλιση του χώρου, οι τεχνικές μελέτες, η περιβαλλοντική διαδικασία, η άδεια εγκατάστασης και η χρηματοδοτική ένταξη ήταν αναγκαίες ενέργειες. Αποτελούν, όμως, τα μέσα για την κατασκευή του έργου, δεν αποτελούν το ίδιο το έργο.

Το πολιτικό πρόβλημα βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκαν. Κάθε θετική εξέλιξη προβλήθηκε ως αυτοτελής απόδειξη αποτελεσματικότητας, ενώ οι εκκρεμότητες περιορίζονταν συνήθως στο τέλος των ανακοινώσεων. Έτσι δημιουργήθηκε μια διαρκής αίσθηση επικείμενης ολοκλήρωσης. Το έργο εμφανιζόταν να πλησιάζει ξανά και ξανά, χωρίς να φτάνει ποτέ στη δημοπράτηση.

Η διοίκηση δεν κρίνεται μόνο από τις συναντήσεις που πραγματοποιεί και τα αιτήματα που υποβάλλει. Κρίνεται από τη συνέχεια, το χρονοδιάγραμμα και το αποτέλεσμα. Όταν μάλιστα ένα έργο χρησιμοποιείται ως προεκλογικό επιχείρημα, η υποχρέωση για ακριβή ενημέρωση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.

Σήμερα απαιτούνται συγκεκριμένες απαντήσεις. Ποιος είναι τελικά ο φορέας που θα δημοπρατήσει το έργο; Έχει ολοκληρωθεί το σχέδιο της προγραμματικής σύμβασης; Σε ποια υπηρεσία βρίσκεται και τι εμποδίζει την υπογραφή του; Πότε προβλέπεται να δημοσιευθεί ο διαγωνισμός; Και υπάρχει σχέδιο ώστε η πενταετής άδεια εγκατάστασης, που εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2023, να μη χρειαστεί ανανέωση πριν αρχίσει η κατασκευή;

Οι απαντήσεις δεν μπορούν να αντικατασταθούν από ακόμη μία φωτογραφία συνάντησης ή από ακόμη μία διαβεβαίωση ότι «οι διαδικασίες προχωρούν». Ύστερα από δέκα χρόνια, η πρόοδος πρέπει να αποδεικνύεται με διοικητικές πράξεις, υπογραφές και δεσμευτικές ημερομηνίες.

Τα Δημοτικά Σφαγεία είναι απαραίτητα για την παραγωγική ζωή των Κυθήρων. Για αυτό ακριβώς δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως επαναλαμβανόμενο επικοινωνιακό προϊόν και πολύ περισσότερο ως προεκλογικό επιχείρημα.

Το 2016 ανακοινώθηκε η πρώτη μελέτη. Το 2021 η ωρίμανση. Το 2023 η άδεια και η «τελική ευθεία». Το 2024 η χρηματοδότηση. Το 2025 η αναζήτηση της προγραμματικής σύμβασης. Το 2026 η υπόσχεση ότι η υπογραφή θα έρθει «στους επόμενους μήνες». Οι μήνες πέρασαν. Το έργο δεν ξεκίνησε.

Όλοι ευχόμαστε η προγραμματική σύμβαση να υπογραφεί έως το τέλος του έτους, ώστε το έργο να προχωρήσει επιτέλους, προς όφελος της τοπικής κτηνοτροφίας και ολόκληρου του τόπου μας.

Μετά από δέκα χρόνια ανακοινώσεων, η επόμενη φωτογραφία που δικαιούνται να δουν οι πολίτες δεν είναι από άλλη μία συνάντηση. Είναι από το εργοτάξιο.